BAMRO

Onze organisatie, BAMRO, bereidt zich voor op deelname aan de 63e reguliere zitting van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties (HRC63), die van 7 september tot en met 9 oktober 2026 zal plaatsvinden in het Palais des Nations in Genève, Zwitserland. Aan deze zitting nemen lidstaten en waarnemende staten, VN-agentschappen, nationale mensenrechteninstellingen en niet-gouvernementele organisaties met consultatieve status bij de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties (ECOSOC) deel.

Deze zitting vindt plaats op een moment waarop de wereld wordt geconfronteerd met toenemende uitdagingen op het gebied van mensenrechten en humanitaire hulp. Gewapende conflicten blijven voortduren, gedwongen ontheemding en humanitaire crises nemen toe en de bezorgdheid over de bescherming van burgers en de verantwoordingsplicht voor mensenrechtenschendingen groeit. Daarnaast blijven armoede, ongelijkheid en economische, sociale en culturele rechten belangrijke internationale aandachtspunten.

Het belang van de 63e zitting

De Mensenrechtenraad is een van de belangrijkste internationale organen van de Verenigde Naties voor de bespreking en opvolging van de mensenrechtensituatie wereldwijd. De Raad bestaat uit 47 lidstaten, die door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties worden verkozen.

De werkzaamheden van de Raad beperken zich niet tot de bespreking van de mensenrechtensituatie in afzonderlijke landen. Zij omvatten ook een breed scala aan burgerrechten en politieke, economische, sociale en culturele rechten. Daarnaast behandelt de Raad de verslagen van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten, speciale rapporteurs, onafhankelijke deskundigen, internationale onderzoekscommissies en andere internationale mensenrechtenmechanismen.

De zittingen van de Raad bieden het maatschappelijk middenveld en in aanmerking komende niet-gouvernementele organisaties tevens de mogelijkheid om deel te nemen aan het internationale debat, schriftelijke en mondelinge verklaringen in te dienen en aandacht te vragen voor kwesties en schendingen die de aandacht van de internationale gemeenschap vereisen.

Een uitgebreid programma van dialogen en rapporten

Het programma van de zitting strekt zich uit over meerdere weken en omvat interactieve dialogen, algemene debatten en gespecialiseerde bijeenkomsten over de mensenrechtensituatie in verschillende landen, evenals mondiale mensenrechtenkwesties.

De werkzaamheden van de Raad zijn verdeeld over de tien agendapunten. Tot de belangrijkste behoren de bevordering en bescherming van alle mensenrechten, mensenrechtensituaties die de aandacht van de Raad vereisen, de Universele Periodieke Doorlichting (UPR), de bestrijding van racisme en discriminatie, en technische bijstand en capaciteitsopbouw.

Tijdens de zitting worden eveneens rapporten van verschillende speciale rapporteurs, onafhankelijke deskundigen en internationale onderzoeksmechanismen besproken. Daarnaast vinden bijeenkomsten plaats over economische, sociale en culturele rechten, ongelijkheid en andere onderwerpen die een steeds belangrijkere plaats innemen in het internationale mensenrechtendebat.

Soedan en crises als gevolg van conflicten

Een van de belangrijke dossiers tijdens deze zitting betreft de situatie in Soedan, waarbij de Mensenrechtenraad het rapport van de Onafhankelijke Internationale Feitenonderzoeksmissie voor Soedan zal bespreken.

Deze bespreking is bijzonder belangrijk vanwege de aanhoudende humanitaire gevolgen en mensenrechtenschendingen als gevolg van het conflict. Daarbij gaat het onder meer om de bescherming van burgers, gedwongen ontheemding, toegang tot humanitaire hulp en verantwoordingsplicht voor gepleegde schendingen.

Interactieve dialogen met feitenonderzoeksmissies en internationale deskundigen bieden staten en mensenrechtenorganisaties de mogelijkheid hun standpunten en aanbevelingen naar voren te brengen en op te roepen tot een betere bescherming van burgers en tot naleving van het internationaal mensenrechtenrecht en het internationaal humanitair recht.

Diverse internationale mensenrechtenkwesties

De werkzaamheden van de zitting beperken zich niet tot Soedan, maar omvatten een breed scala aan mensenrechtensituaties en -vraagstukken die via interactieve dialogen en aan de Raad voorgelegde rapporten worden behandeld.

Naar verwachting zullen tijdens de zitting verschillende nationale mensenrechtensituaties worden besproken, naast grensoverschrijdende onderwerpen met betrekking tot fundamentele vrijheden, gelijkheid, non-discriminatie, economische, sociale en culturele rechten en de bescherming van groepen die bijzonder kwetsbaar zijn voor mensenrechtenschendingen.

De Raad zal tevens het werk van zijn speciale procedures blijven opvolgen, waaronder speciale rapporteurs, onafhankelijke deskundigen en werkgroepen die belast zijn met specifieke mensenrechtenkwesties of de mensenrechtensituatie in bepaalde landen.

De Universele Periodieke Doorlichting

De Universele Periodieke Doorlichting (Universal Periodic Review – UPR) vormt een belangrijk onderdeel van de werkzaamheden van de Mensenrechtenraad.

Via dit mechanisme wordt de mensenrechtensituatie van alle lidstaten van de Verenigde Naties periodiek geëvalueerd. Staten kunnen daarbij aanbevelingen formuleren aan het land dat wordt geëvalueerd, met als doel de mensenrechtensituatie te verbeteren en de uitvoering van internationale verplichtingen te versterken.

Tijdens de 63e zitting zal de Raad de resultaten van de in het programma opgenomen periodieke doorlichtingen verder behandelen en aannemen overeenkomstig de geldende procedures.

De rol van het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenorganisaties

De deelname van maatschappelijke organisaties is van bijzonder belang tijdens de zittingen van de Mensenrechtenraad. Niet-gouvernementele organisaties met consultatieve status bij de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties kunnen overeenkomstig de geldende regels en procedures deelnemen.

Deze deelname kan onder meer bestaan uit het bijwonen van bijeenkomsten, het volgen van interactieve dialogen, het indienen van schriftelijke verklaringen en het inschrijven op sprekerslijsten om tijdens daarvoor bestemde bijeenkomsten mondelinge verklaringen af te leggen. Daarnaast kunnen organisaties contacten onderhouden met diplomatieke missies, internationale organisaties en mensenrechtenmechanismen.

Deze deelname draagt ertoe bij dat de stemmen van slachtoffers en getroffen gemeenschappen binnen internationale fora worden gehoord en dat informatie en aanbevelingen worden overgebracht aan beleidsmakers, deskundigen en internationale mechanismen.

Waarom is de zitting van september bijzonder belangrijk?

De 63e zitting vindt plaats in een complexe internationale context waarin gewapende conflicten samengaan met gedwongen ontheemding, armoede, ongelijkheid en economische en humanitaire uitdagingen.

Het belang van deze zitting ligt daarom niet uitsluitend in het bespreken van rapporten, maar ook in de mogelijkheid om de resultaten van monitoring en onderzoek om te zetten in internationale aanbevelingen en maatregelen die de bescherming van mensen versterken, verantwoordingsplicht bevorderen en straffeloosheid tegengaan.

De zitting vormt tevens een belangrijk internationaal platform voor dialoog tussen regeringen, de Verenigde Naties, onafhankelijke deskundigen en het maatschappelijk middenveld over de ontwikkeling van doeltreffendere mechanismen voor de bescherming van mensenrechten en de aanpak van toenemende crises wereldwijd.

Van Genève naar de wereld

Tijdens de weken van de 63e zitting zal Genève het centrum vormen van een breed internationaal debat over de toekomst van de mensenrechten en de uitdagingen waarmee het internationale beschermingssysteem wordt geconfronteerd.

De actieve deelname van het maatschappelijk middenveld en mensenrechtenorganisaties blijft een essentieel onderdeel van dit systeem. Hun rol beperkt zich niet tot het documenteren en opvolgen van schendingen, maar omvat ook het aandragen van oplossingen en aanbevelingen en het bijdragen aan de versterking van een cultuur van mensenrechten en internationale verantwoordingsplicht.

De Belgische Associatie voor Mensenrechten en Ontwikkeling (BAMRO) benadrukt het belang van voortdurende en versterkte samenwerking tussen de Verenigde Naties, staten en het maatschappelijk middenveld. BAMRO onderstreept tevens de noodzaak om prioriteit te geven aan de bescherming van burgers en de meest kwetsbare groepen, veilige toegang tot humanitaire hulp te waarborgen, de verantwoordingsplicht voor mensenrechtenschendingen te versterken en het respect voor de mensenrechten en het internationaal recht te bevorderen als essentiële fundamenten voor vrede, stabiliteit en duurzame ontwikkeling.